Bir Ülke Düşünün ki…

Cumhuriyet gazetesinde 02.01.2015 tarihinde Avusturya Alevi İslam İnanç Toplumu (ALEVI) yi konu alan yazı…

Yıllardır Türkiye’de eşit yurttaşlık mücadelesi veren Aleviler, bir Avrupa ülkesinde tüm yasal hak ve özgürlüklerine kavuşmuş vaziyetteler. Avusturya’da yaşanan tüm bu gelişmeler ışığında hükümete sormak lazım: Alevilerin taleplerine karşılık bulmaları ve özgürce yaşamaları için Avusturya’ya mı göçmesi lazım?

Cumhuriyet Gazetesi // 02.01.2015
Çağdaş Arslan – Seren Selvin Korkmaz

.

Bir ülke düşünün ki cemevleri de cami, sinagog ve kiliseler gibi ibadethane niteliği kazansın; Alevi dedeleri yasalarca “inanç önderleri” olarak tanınsın; bir ülke düşünün ki Kurban Bayramı, Aşure Günü, Hızır ve Nevruz günleri “dini bayram” kabul edilerek resmi tatil ilan edilsin; en saygın üniversitelerinde Alevilik master programları açılsın… Ne dersiniz; Türkiye’den bakınca hayali bile güç, değil mi?
Oysa bir Avrupa ülkesinde, Avusturya’da, Aleviler tüm bu haklara kavuştular. Türkiye’de ise “ileri demokrasi” iddiasında olan AKP hükümeti döneminde “Aleviler” haklarına kavuşmak bir yana dursun, Erdoğan’ın “soy, sop” vurgusu ile meydanlarda yuhalattırıldı. Hükümetin sıkıştıkça gündeme getirdiği “Alevi açılımının” konuşulduğu şu günlerde gelin Avusturya’nın Alevi meselesini nasıl çözdüğüne bir göz atalım:

*Avusturya’da Aleviliğin yasallaşması ve diğer inançlarla eşit haklara sahip olması amacıyla 23 Mart 2009 tarihinde Viyana Alevi Kültür Birliği (VAKB) önderliğinde Avusturya Eğitim Bakanlığı’na bağlı “İnançlar Dairesi’ne” resmi başvuruda bulunuldu. Bu ilk başvuru, “Avusturya’da İslamı temsil yetkisinin 1912 tarihli İslam Yasası uyarınca Avusturya İslam Dini Topluluğu’nda (İGGİÖ) olduğu ve yasaların ikinci bir kurum kurulmasına izin vermediği” şeklinde gerekçelendirilerek reddedildi. Bu reddin arkasında Sünni inanç topluluğu İGGİÖ’nün siyasal baskısı vardı. İç politikada kargaşa istemeyen Avusturya hükümeti başvuruya olumsuz yanıt verdi, ancak VKAB mevcut yasal haklarını kullanarak konuyu Avusturya’nın en üst yargı makamına; yani Avusturya Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı. Avusturya Anayasa Mahkemesi, VAKB’nin yaptığı başvuruyu reddeden İnançlar Dairesi’nin işlemini anayasaya aykırı bularak, ret kararını oybirliği ile kaldırdı. 16 Aralık 2010 tarihinde, Alevilik Avusturya’da yasal inanç statüsüne kavuştu. Haliyle, Alevilerin Avusturya İslam Dini Topluluğu (İGGİÖ) tarafından temsiline son verildi. Avusturya’da yaşayan Alevileri temsil etmesi amacıyla kısa adı ALEVI olan Avusturya Alevi İslam İnanç Toplumu bağımsız bir inanç kurumu olarak onandı.

Avusturya yasalarına göre “din toplumu” statüsüne kavuşabilmenin temel dayanağı, topluluğa mensup insanların ülke nüfusunun binde ikisini oluşturmalarından geçiyordu. Bunun üzerine Aleviler ülke çapında imza kampanyası başlattılar ve Kasım 2012’de nihai tanınma için gereken beyan sayısına ulaşıldı. Nisan 2013’te beyanlar yetkili mercilerce kontrol edilerek, Alevilerin tanınmasının önünde engel kalmadığı ve tanınma için gerekli olan tüm koşulların eksiksiz yerine getirildiği açıklandı. 22 Mayıs 2013 tarihinde yasal prosedürün başarıyla sonuçlanmasının ardından Alevilik Avusturya’da artık “din toplumu” statüsü kazandı ve karar Resmi Gazete’de yayımlandı.

Bir de Alevilerin bu karar neticesinde kazandıkları hakları ele alalım: Alevilik; Katoliklik, Protestanlık, Ortodoksluk vb. diğer inançlar gibi yasal güvenceye kavuştu. Devlet başkanının verdiği uluslararası resepsiyonlara Alevi İslam İnanç Toplumu başkanı, diğer tanınan inanç toplumlarının başkanlarıyla birlikte davet edilmeye başlandı. Ayrıca inançları ilgilendiren yasal düzenlemelerde Alevileri temsil eden inanç toplumunun görüşleri sorulmaya ve dikkate alınmaya başlandı. Cemevleri, Alevilerin inanç merkezi olarak kabul edilerek yasalar önünde kilise, sinagog ve camilerle eşit statüye kavuştu. Alevi inanç önderleri (Dedeler, Analar, Babalar…) devlet nezdinde tanındı. Bir taraftan da Aleviler artık Avusturya devlet dairelerindeki işlemlerinde inanç hanelerini “Alevi” olarak yazdırabilme hakkını elde ettiler.

Alevilerin yoğun yaşadığı bölgelerde Alevi mezarlığı oluşturulması talebi de Avusturya devleti tarafından olumlu karşılandı ve ilk Alevi Mezarlığı Viyana’da oluşturuldu. Öte yandan Avusturya’da uygulanmakta olan ve “Seelsorgedienst” diye bilinen hastanelerdeki yatılı hastalara “inançsal destek” programı çerçevesinde Alevi dedeleri de sürece dahil edildi. Tutukevleri ve gerekli görülen kamusal alanlarda da dede-lerin “inançsal destek” programında yer almaları sağlandı.

*

Alevilerin yasal anlamda “din toplumu” olarak tanınması eğitimde iki önemli gelişmeyi de beraberinde getirdi. Bunlardan ilki, okullarda Alevilik derslerinin verilmeye başlanması. Üstelik ders müfredatı devlet tarafından değil, bizzat Alevi inancının temsilcisi niteliğinde olan ALEVI kurumu tarafından hazırlanıyor. Avusturya Eğitim Bakanlığı ise müfredatı incelemek ve onaylamakla sorumlu. 2013 yılında Innsbruck, St. Pölten ve Viyana şehirlerinde toplam 3 pilot okulda verilen ve başarılı sonuçlara ulaşan Alevilik dersleri bu yıl itibarıyla tüm Avusturya’da verilmeye başlandı. Avusturya’nın köklü üniversitelerinden olan Viyana ve Innsbruck üniversitelerinin ortaklaşa düzenlediği Avusturya’nın ilk Alevilik Yüksek Lisans (master) programı da 27 Ekim 2012 tarihinde başlatıldı.

Avusturya’daki bu süreç laik ve demokratik bir ülkede devletin inançlara yaklaşımının nasıl olması gerektiğinin bir özeti niteliğindedir. Yıllardır Türkiye’de eşit yurttaşlık mücadelesi veren Aleviler, bir Avrupa ülkesinde tüm yasal hak ve özgürlüklerine kavuşmuş vaziyetteler. Avusturya’da yaşanan tüm bu gelişmeler ışığında hükümete sormak lazım: Alevi açılımı diyerek her seferinde ağızlarına bir parmak bal çalarcasına oyaladığınız Alevilerin taleplerine karşılık bulmaları ve özgürce yaşamaları için Avusturya’ya mı göçmesi lazım? “Ey Avrupa” dediğin yerde Türkiyeliler demokrasiden nasibini alırken “ileri demokrasinin” Alevilere olumlu bir getirisi neden yok? Yoksa AKP Türkiye’sinde demokrasi bir hayal mi?

.

ÇAĞDAŞ ARSLAN- SEREN SELVİN KORKMAZ Viyana Üniv. – Boğaziçi Üniv.

2015-01-02_Cumhuriyet