İslam Yasası 2015

1912 yılında İmparator Franz Josef’in imzası ve talimatıyla anayasaya giren 8 maddelik İslam Yasası’nın yenilenmesi ise birçok açıdan aciliyet arz etmekteydi. Örneğin İslam Yasası’nda, tanınmış diğer kilise ve dini topluluklar için geçerli olan bazı yasal düzenlemeler eksikti. Sadece hastane, ordu ve hapishane manevi destek ve rehberlik hizmetleri, okul alanı, üniversite eğitimi ve araştırma sahaları düşünüldüğünde bile bu eksiklik kendisini açık bir şekilde göstermektedir. Bu yenileme planı, Avusturya’daki Müslümanlara ve devlete, aralarındaki iş birliği için çağa uygun bir düzenleme yapma konusunda imkân sunmaktadır. Bunların yanısıra hiç şüphesiz ki Avusturya’daki mevcut 1912 İslam yasası; Alevilere bir hak vermiyordu. Yasanın değişmesi Alevilerin zararına olmadığı için, Aleviler bu yasanın çıkmasına karşı da değillerdi.

Avusturya’da, 1912 yılında kabul edilen İslam Yasası’nın Müslümanlara özel bir konum kazandırdığı ve Avrupa’da tek olduğu gerçeğine rağmen, artık çağdaş ihtiyaçlara cevap vermeyip yenilenmesi gerektiği kanaati Avusturya Islam Toplumu (IGGiÖ) yetkililerince çeşitli vesilelerle dile getirildi. Bu bağlamda İslam Yasası’nın resmen kabulünün 100. yıl kutlamaları çerçevesinde IGGiÖ ve Avusturya Uyum Bakanlığı ortaklığıyla düzenlenen „İslam Diyalog Forumu“ sonuç bildirgesi 3 Aralık 2012 tarihinde kamuoyuyla paylaşıldı ve on maddeden oluşan bildirge de 100 yıllık İslam Yasasının günün koşullarına uygun haline getirilerek değiştirilmesi yönünde karar kılındı. [1] [2]

İslam Diyalog Forumu sonuç bildirgesinde yer alan İslam Yasası‘nın değiştirilmesi kararı Avusturya’da 2013 yılında Avusturya Halk Partisi (ÖVP) ve Avusturya Sosyal Demokrat Partisi‘nin (SPÖ) birlikte kurdukları Hükümet çalışma programına eklendi. [3] Yasanın değiştirilmesine yönelik sebebiyet veren çıkış noktaları başlıca şunlardı:

  1. Avusturya’da İslâm dinîn resmen tanınması, uzun bir geleneğe sahip olması ve dolayısıyla İslâm Yasasının 100 sene önce (1912) henüz Habsburg İmparatorluğu döneminde çıkarılmış olması;
  2. Avusturya’nın yoğun Müslüman göçü alması nedeniyle (özellikle Türkiye ve eski Yugoslavya’dan) 1960’lı yıllardan itibaren Müslümanların oranı sürekli olarak artmış olması (son tahminlere göre 600 bini aşkın Müslüman yaşamakta)
  3. Avusturya’da iki İslami Din Toplumu, Avusturya İslâm Toplumu (IGGiÖ) ile Avusturya Alevi İslâm İnanç Toplumu (ALEVI) ve de bir inanç grubu, İslâm Şii İnanç Toplumu‘nun (SCHIA) resmen tanınmış olması.

2012 yılı içerisinde yapılan görüşmeler ve alınan karar ancak 2014’te yeniden ivme kazandı. Yeni İslam Yasası taslağı hazırlama sürecini başlangıçta sadece IGGiÖ ile yürüten Kultusamt, 22 Mayıs 2013 tarihinde Avusturya Alevi İslam İnanç Toplumu‘nun (ALEVI) resmi din toplumu statüsü kazanması sonrasında ALEVI‘yi de 2014 yılından itibaren görüşmelere dahil etti. ALEVI Kurumunun Islam Yasası içerisinde iki kuruma yer verilmesindense her kuruma ayrı ayrı bir antlaşma yapılması önerisi Kultusamt tarafından kabul görmedi. Kultusamt, IGGiÖ ve ALEVI ile ayrı ayrı gerçekleştirdiği görüşmeler neticesinde 11 Temmuz 2014’te Islam Yasasının ilk taslağını hazırlayıp taraflara (ALEVI ve IGGiÖ’ye) gönderdi. [4]

Yeni yasa tasarısı ile 1912 Avusturya İslam Yasasını kendi tekelinde bulunduran IGGiÖ’nün hegemonyası kırılmış ve buna göre kendini İslamın içerisinde bir inanç grubu olarak betimleyen dini toplumlar yasanın kapsamında değerlendirilmiştir. Hazırlanan Yasa taslağı, Avusturya’daki inançsal hizmetleri devam sunmak isteyen tüm Alevi Derneklerinin anayasal kurum olan ALEVI’ye ve Camii derneklerinin de IGGiÖ’ye bağlanma zorunluluğu getirmiştir. Yasada ayrıca Din görevlilerinin Avusturya sosyal yaşamına vakıf kişiler olması düşüncesiyle yurt dışından memur olarak gelen ve maaşlarını kendi devletlerinden (Türkiye, Suudi Arabistan, Katar vs. gibi ülkeler tarafından) alan imamların engellenmesini öngören „yurt dışından finansman yasağı“ getirilmiştir. Buna göre Diyanet İşlerine bağlı olarak Avusturya’da görevlendirilen memur statüsündeki imamlar Türkiye’ye gönderilmesi öngörüldü.

Yasa Taslağına ilişkin ALEVI yaptığı açıklamayla [5] [6] tam desteğini açıklarken sünni cemaatlerin oluşturduğu IGGiÖ ise itirazda bulundu. [7] [8] IGGiÖ’nün itirazları içerisinde en öne çıkan nokta, din adamları İmamlara yönelik getirilen yurt dışından finansman yasağı oldu. Bakanlık, tasarıda yurt dışından gelen imamların ve finansmanın engellenmesini öngören „yurt dışından finansman yasağı“ maddesinin kırmızı çizgisi olduğunu belirterek aynı şekilde taslak içerisinde yerini korudu. Kultusamt, taslağa ilişkin gelen itirazları değerlendirerek yeni şekli ile 26 Eylül 2014 tarihinde tekrar ALEVI ve IGGiÖ’ye ulaştırdı. 2 Ekim 2014 tarihinde yasayı hazırlayan iki bakan, Avusturya Dışişleri ve Uyumdan sorumlu Bakan Sebastian Kurz ile Kültür-Sanat Bakanı Josef Ostermayer tarafından taslak bir basın toplantısıyla kamuoyuyla paylaşıldı. Bakanlar, yeni Islam Yasasının bakanlar kurulu onayına sunarak meclisten geçirme kararına varıldığı bilgisi verdi.

Yeni Islam Yasası, 25 Şubat 2015 çarşamba günü, Parlamentoda koalisyon ortakları Avusturya Halk Partisi (ÖVP) ve Avusturya Sosyal Demokrat Parti (SPÖ) milletvekillerinin oylarıyla kabul edildi. Parlamentoda kabul edilen „Islam Yasası 2015“ 31 Mart 2015 tarihinde resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdi. [9] [10]

Avusturya Parlamentosu’nda kabul edilen „İslam Yasası 2015“ içerisinde gerek Avusturya Alevi İslam İnanç Toplumu (ALEVI) gerekse Sünni cemaatlerin oluşturduğu Avusturya İslam Toplumu (İGGiÖ) tanınarak yer aldı.

Avusturyalı Aleviler, dünyada ilk kez Aleviliğin bir ülke anayasasında yer almasını sevinçle karşıladılar. 1912 Yılında Anayasa’da yer alan İslam dini Avusturya’da ikinci resmi din olarak kabul edilmiş ve 4 madde ile yürürlüğe giren yasaya IGGiÖ tek başına sahiplenmişti. Yasanın değişmesiyle Alevilere de dahil olarak birçok hak tanındı. Dünyada bir ilk olarak beş önemli alevi inanç günü yasada adlarıyla yer aldı. Kurban Bayramı, Aşure günü, Nevruz, Hızır ve Gadir Hum (Velayet) bayramı Alevilerin kutsal günleri olarak resmen tanındı. Ayrıca Viyana Üniversitesi bünyesinde kurulacak Teoloji Fakültesinde Alevilik ayrı, bağımsız bölüm olarak yer alacak. Alevi teologlar ve inançsal destek görevlileri, Alevilik dersleri üniversitede verilebilecek.

*****

ISLAM YASASI 2015 (Almanca Orjinal Metin)

Islam Yasası 2015 – Almanca orjinal metne erişmek için buraya tıklayın. (PDF Dosyası)

ISLAM YASASI 2015 (Türkçe Tercüme)

Islam Yasası 2015 – Türkçe tercümesine erişmek için burayı tıklayın. (PDF Dosyası)

*****

[1] Avusturya Entegrasyondan sorumlu devlet sekreteryası, Erişim: 12.06.2018, http://www.bmi.gv.at/magazinfiles/2013/01_02/files/integration_ii.pdf

[2] Avusturya Entegrasyondan sorumlu devlet sekreteryası basın açıklaması, Erişim: 12.06.2018, https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20121203_OTS0118/dialogforum-islam-praesentation-der-ergebnisse-aus-dem-ersten-jahr

[3] Federal Avusturya Başbakanlık, „2013-2018 Koalisyon Hükümet çalışma programı“ Sayfa 28, Erişim: 12.06.2018, https://www.justiz.gv.at/web2013/file/2c94848642ec5e0d0142fac7f7b9019a.de.0/regprogramm.pdf  

[4] Avusturya Devlet Televizyonu ORF, Erişim: 12.06.2018, http://religion.orf.at/stories/2670610/

[5] ALEVI internet sayfası, Erişim: 12.06.2018, http://www.aleviten.at/tr/?p=3870

[6] Avusturya Devlet Televizyonu ORF, Erişim: 12.06.2018, http://religion.orf.at/stories/2676384/

[7] Havadis, Erişim: 12.06.2018, http://www.havadis.at/haber/fuat-sanactan-yeni-islam-yasasi-ile-ilgili-sert-elestiri-_h1380.html

[8] Avusturya Devlet Televizyonu ORF, Erişim: 12.06.2018, http://religion.orf.at/stories/2674793/

[9] Avusturya Entegrasyondan sorumlu devlet sekreteryası, Erişim: 12.06.2018, www.bmeia.gv.at/integration/islamgesetz

[10] Avusturya Devlet Televizyonu ORF, Erişim: 12.06.2018, http://religion.orf.at/stories/2696523/